In deze blog zal worden ingezoomd op drie veelgestelde vragen over het ACT-proces: Acceptatie.

Vraag 1: Wat is Acceptatie nu precies?
Acceptatie betreft het actief toelaten van onaangename innerlijke ervaringen, zoals gedachten, gevoelens en lichamelijke sensaties, zonder ze te willen vermijden, controleren of onderdrukken. Acceptatie zorgt voor het minimaliseren van het lijden, het extra leed dat ontstaat door het verzet tegen de pijn (de onaangename innerlijke ervaringen). Hierdoor ontstaat er ruimte in het leven van de cliënt om weer te kunnen gaan handelen naar zijn waarden: van overleven naar waardenvol leven.

Vraag 2: Wat moet er nu precies geaccepteerd worden?
ACT is een vorm van gedragstherapie die in het teken staat van gedragsverandering. Daarbij is het uitgangspunt: verander wat je kunt veranderen (denk daarbij aan je eigen gedrag) en accepteer wat je niet kunt veranderen. Binnen ACT verwijst acceptatie naar het toelaten van lastige ervaringen in onze binnenwereld (met name emoties en lichamelijke gevoelens). Deze ervaringen worden als onvermijdelijke onderdelen van het mens-zijn beschouwd, die niet noodzakelijk hoeven te verdwijnen om een waardevol leven te kunnen leiden. Als het gaat om de buitenwereld, wordt er vanuit ACT gepropageerd om eerst te onderzoeken wat er te veranderen is en alleen bij zaken waar je geen invloed op hebt een accepterende houding aan te nemen over wat dit bij jou oproept (wat in feite weer het toelaten van lastige ervaringen in onze binnenwereld betreft).

Vraag 3: Wanneer ben je klaar met acceptatie?
Een goeie vraag, waarbij we graag willen stilstaan bij een onderliggende assumptie van deze vraag, dat er een concreet eindpunt is. Acceptatie is een proces, geen concreet doel dat je kunt behalen. En hoewel je er wel vaardiger in kunt worden (glijdende schaal), is het niet iets dat wat constant aanwezig is in je leven. Bij oplopende spanning bijvoorbeeld, weten mensen het vaak lastiger vinden om deze accepterende houding aan te nemen (vecht-vlucht systeem spring dan vaak weer aan). En hoewel acceptatie een vaardigheid is die bruikbaar is voor alle vormen van pijn, kan het best zijn dat je voor een specifiek pijnpunt al behoorlijk veel ruimte kan maken – een ander pijnpunt nog erg lastig voor je is. Als mens ben je dus in principe nooit klaar met acceptatie, je kunt je hier altijd verder in ontwikkelen. Als therapeut kun je echter iemand niet onbeperkt blijven begeleiden. Dus de vraag is wellicht niet wanneer je klaar bent met acceptatie, maar wanneer je je aandacht kunt verschuiven naar een volgend proces. En hoewel hier niet één goed antwoord op te geven is, nemen wijzelf als uitgangspunt dat als een cliënt voldoende inzicht heeft in wat acceptatie wel en niet is, alsook een basisvaardigheid heeft om ruimte te maken voor zijn pijn en tools heeft om deze vaardigheid verder door te ontwikkelen, dat dat het moment is om de aandacht te verschuiven naar een volgend ACT-proces.

N.B. Dit blog is onderdeel van de reeks veelgestelde vragen, waarbij deze zomerperiode elke week één ACT-proces zal worden uitgelicht.